Algemene informatie
Instellingsbesturen kunnen voor opleidingen met kleinschalig en intensief onderwijs en programma’s daarbinnen, met toestemming van de minister, studenten selecteren en tot vijfmaal het wettelijk collegegeld vragen. Opleidingen of programma’s met kleinschalig en intensief onderwijs kennen een hoge onderwijsintensiteit, selecteren studenten die daarbij passen en bieden hun onder voorwaarden een regeling voor dispensatie van betaling van het hogere collegegeld. De hoge onderwijsintensiteit moet leiden tot een bovengemiddeld onderwijsrendement.
Initiële beoordeling (verlening toestemming)
Een aanvraag volgt de standaarden uit het accreditatiekader, met een viertal aanvullende aspecten: bij standaard 1 de verwachte onderscheidende meerwaarde van een kleinschalige en intensieve onderwijsleeromgeving, bij standaard 2 hoe die onderwijsleeromgeving precies gaat bijdragen aan die ambitie en wat de onderwijsleeromgeving intensief maakt, en bij standaard 4 hoe de onderwijsleeromgeving gaat leiden tot een bovengemiddeld onderwijsrendement.
Een panel onder begeleiding van een NVAO procescoördinator beoordeelt vervolgens hoe aannemelijk het is dat (1) kleinschaligheid via selectie (inclusief dispensatieregeling) bij gaat dragen aan hetgeen de opleiding beoogt en zal leiden tot bovengemiddeld onderwijsrendement, en (2) er sprake gaat zijn van een intensieve onderwijsleeromgeving. Dit paneloordeel vormt de basis voor het advies van de NVAO aan de minister over al dan niet verlenen van toestemming voor specifieke selectiecriteria en hoger collegegeld.
Initiële beoordelingen zijn mogelijk voor zowel nieuwe als bestaande opleidingen. Voor bestaande opleidingen verdient het de sterke voorkeur om een aanvraag te combineren met een accreditatieaanvraag. Bij een niet-gecombineerde aanvraag stelt de NVAO een panel samen dat een locatiebezoek uitvoert.
Toetsing aan de praktijk (bevestiging toestemming)
Bij de eerstvolgende visitatie voor accreditatie beoordeelt een panel, in aanwezigheid van een NVAO-procescoördinator, of de ambities van de initiële planbeoordeling zijn waargemaakt. Het instellingsbestuur beschrijft bij de standaarden uit het accreditatiekader de onderscheidende meerwaarde van een kleinschalige en intensieve onderwijsleeromgeving, hoe kleinschaligheid via selectie, inclusief een dispensatieregeling, bijdraagt aan hetgeen de opleiding beoogt, waar de intensiteit van de onderwijsleeromgeving precies uit blijkt en hoe de onderwijsleeromgeving heeft geleid tot een bovengemiddeld onderwijsrendement.
Het panel beoordeelt (1) hoe kleinschaligheid via selectie (inclusief dispensatieregeling) bijdraagt aan hetgeen de opleiding beoogt en leidt tot een bovengemiddeld onderwijsrendement, en (2) waar de intensiteit van de onderwijsleeromgeving uit blijkt. De NVAO stuurt ter informatie een afschrift van dit oordeel naar de minister. Hierover neemt de minister geen nieuw besluit; de afgegeven toestemming is voor onbepaalde tijd.
Onderdeel accreditatie (behoud toestemming)
Na een positief besluit over de toetsing aan de praktijk beschouwt de NVAO de kleinschalige en intensieve onderwijsleeromgeving als wezenskenmerk van de opleiding. Bij volgende visitaties is geen NVAO-procescoördinator meer betrokken. In de rapportage kan worden volstaan met het beschrijven van de aanvullende aspecten bij de betreffende standaarden, zonder expliciet paneloordeel over hoe de kleinschaligheid bijdraagt aan de opleidingsambitie en het onderwijsrendement en waar de intensiteit van de onderwijsleeromgeving uit blijkt. De minister wordt niet langer geïnformeerd.
De criteria en procedure voor aanvragen voor toestemming voor specifieke selectiecriteria en hoger collegegeld zijn beschreven in de Uitvoeringsregels 2026. Als een panelrapport daartoe aanleiding geeft, kan de minister de toestemming altijd intrekken op grond van artikel 6.7d van de WHW. Voor opleidingen of programma’s met het voormalige Bijzonder Kenmerk Kleinschalig en Intensief onderwijs geldt een overgangsregeling tot 1 november 2027. Zie daarvoor de procedure ‘Overgangsregeling bijzondere kenmerken’.
Tarieven
In 2026 bedraagt het tarief voor een toets nieuwe opleiding inclusief aanvraag voor toestemming voor specifieke selectiecriteria en hoger collegegeld € 30.853. Voor de aanvraag van uitsluitend de toestemming voor specifieke selectiecriteria en hoger collegegeld bedraagt het tarief € 24.087.
Voor overige of afwijkende procedures gelden andere tarieven. De kosten voor buitenlandse bezoeken of voor het inzetten van externe deskundigen, advisering of aanvullende eisen worden aanvullend gefactureerd.
