Terug naar het overzicht Pdf

Graduaatsopleidingen

 

 

 

Algemene informatie

Binnen het Vlaamse hoger onderwijs omvatten de graduaatsopleidingen (ook hoger beroepsonderwijs of HBO5) onderwijskwalificaties op het niveau 5 van de Vlaamse kwalificatiestructuur. De graduaatsopleidingen vervolledigen op die manier de onderwijsladder tussen het secundair onderwijs en de professionele bachelors. Deze graduaatsopleidingen verbreden de keuzemogelijkheden na het secundair onderwijs en moedigen verder studeren aan. Aan de hand van sterk geïntegreerde werkveldervaringen worden studenten in het hoger onderwijs voorbereid op het uitoefenen van een beroep enerzijds. Anderzijds behoren vervolgtrajecten naar professionele bacheloropleidingen ook tot de mogelijkheden.

De graduaatsopleidingen worden door de Vlaamse hogescholen aangeboden en kennen op vandaag een ruim aanbod en een grote regionale spreiding. Ze zijn oorspronkelijk ontstaan vanuit de omvorming van hbo5-opleidingen binnen de Centra voor Volwassenenonderwijs (CVO). Zowel de bestaande hbo5-opleidingen, de geactualiseerde graduaatsopleidingen als de nieuwe graduaatsopleidingen dienen een Toets Nieuwe Opleiding (TNO) te doorlopen bij de NVAO. Binnen het nieuwe kwaliteitszorgstelsel 2019-2025 ontwikkelde NVAO voor de TNO’s een nieuw beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie dat ook voor de graduaatsopleidingen van toepassing is.

Bij 'veelgestelde vragen' worden vragen van instellingen beantwoord, onder meer over volgende thema's:

  • Terminologie
  • Indienen van een aanvraag bij NVAO en erkenning door Vlaamse Regering
  • Beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie
  • Duur van de erkenning als nieuwe opleiding

Deze vraagbaak is aanvullend bij het beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie. De vragen vervangen dus niet het beoordelingskader.

 

Stappenplan

1

Aanvraag indienen

Het samenwerkingsverband dient een aanvraag voor toetsing van de omgevormde nieuwe opleiding in bij de NVAO. Deze aanvraag omvat basisgegevens over...
Het samenwerkingsverband dient een aanvraag voor toetsing van de omgevormde nieuwe opleiding in bij de NVAO. Deze aanvraag omvat basisgegevens over de opleiding en het Informatiedossier (zie kader, hoofdstuk 6). Een aanvraag kan ten allen tijde worden ingetrokken.
2

Samenstelling van de commissie

De NVAO stelt de visitatiecommissie samen die de toets nieuwe opleiding uitvoert en benoemt deze commissie. De te beoordelen opleiding heeft het re...
De NVAO stelt de visitatiecommissie samen die de toets nieuwe opleiding uitvoert en benoemt deze commissie. De te beoordelen opleiding heeft het recht beargumenteerd bezwaren aan te dragen tegen de samenstelling van de visitatiecommissie. De visitatiecommissie moet gezaghebbend, onafhankelijk en deskundig zijn om een zinvolle discussie tussen “peers” en andere deskundigen met de opleiding mogelijk te maken. De visitatiecommissie wordt bijgestaan door een procescoördinator van de NVAO en eventueel een externe secretaris. Beiden zijn in elk geval geen lid van de visitatiecommissie.
3

Toelichtend gesprek

De visitatiecommissie vormt een voorlopig oordeel over de opleiding op grond van de bestudering van het informatiedossier. Indien de commissie het ...
De visitatiecommissie vormt een voorlopig oordeel over de opleiding op grond van de bestudering van het informatiedossier. Indien de commissie het nodig acht kan zij aanvullende informatie opvragen. Een toelichtend gesprek wordt georganiseerd waarin de commissie het voorlopig oordeel verifieert en vervolledigt. De commissie nodigt de opleiding hiertoe uit. De commissie kan hiervoor gespreksdeelnemers met een verschillende achtergrond uitnodigen. De concrete organisatie van het toelichtend gesprek wordt bepaald in overleg tussen de contactpersoon van het samenwerkingsverband en de procescoördinator van de NVAO. Het gesprek vindt plaats op een opleidingsonafhankelijke locatie. In zeer uitzonderlijke gevallen is een aanvullend locatiebezoek mogelijk.
4

Adviesrapport commissie

De visitatiecommissie geeft een oordeel over de standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van positieve en kritische elementen uit...
De visitatiecommissie geeft een oordeel over de standaarden. Dat oordeel wordt gemotiveerd door een weging van positieve en kritische elementen uit de bevindingen en vaststellingen van de visitatiecommissie. Daarbij komen alle onderliggende criteria aan bod. De visitatiecommissie legt de weergave van de beoordeling neer in een adviesrapport. In dit rapport neemt de commissie per standaard de feitelijk onderbouwde bevindingen, haar overwegingen, en eventuele verbetersuggesties.
5

Besluitvorming NVAO

binnen vier maanden na ontvangst van de aanvraag
De NVAO stelt vast of het adviesrapport voldoet aan de criteria en of de gehanteerde methoden en de gebruikte informatiebronnen deugdelijk zijn. In...
De NVAO stelt vast of het adviesrapport voldoet aan de criteria en of de gehanteerde methoden en de gebruikte informatiebronnen deugdelijk zijn. Indien het adviesrapport vragen oproept bij de NVAO kan de NVAO de visitatiecommissie uitnodigen voor een gesprek. De NVAO neemt binnen de ordetermijn van vier maanden na ontvangst van de aanvraag een beslissing. Op basis van het adviesrapport stelt de NVAO het toetsingsrapport op en spreekt daarin een samenvattend oordeel uit. De NVAO kan twee mogelijke besluiten nemen: voldoende of onvoldoende.

Tarieven

Het indienen van een aanvraag voor de toetsing van een omgevormde graduaatsopleiding impliceert geen kosten voor de betrokken opleidingen.

Het tarief voor het indienen van een aanvraag voor de toetsing van een nieuwe graduaatsopleiding is conform het tarief toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie: 10.000 euro.

 

Veelgestelde vragen

Welke terminologie gebruiken?

De graduaatsopleidingen in Vlaanderen kunnen ontstaan als:

  • Omvorming bestaande hbo5-opleidingen (t.e.m. 31 augustus 2019);
  • Omvorming geactualiseerde graduaatsopleidingen (1 september 2019 t.e.m. 30 november 2024);
  • Nieuwe graduaatsopleidingen (jaarlijkse indiening mogelijk: 1e helft mei vanaf 2020, na positief oordeel macrodoelmatigheid).

Bij de omvorming van de bestaande hbo5-opleidingen was het omvormingskader van toepassing, we spreken ook van een ‘toetsingskader’.

Vanaf 1 september 2019 is het ’beoordelingskader’ toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie van toepassing voor de omvorming van geactualiseerde graduaatsopleidingen en voor nieuwe graduaatsopleidingen.

 

Was dit antwoord nuttig?

Op welke data kunnen TNO-aanvragen voor graduaatsopleidingen bij NVAO worden ingediend?

De eerstvolgende uiterlijke indiendata voor omvorming geactualiseerde graduaatsopleidingen zijn 30 november 2019 en 31 mei 2020. Voor nieuwe graduaatsopleidingen is dat binnen een vervaltermijn van 15 kalenderdagen, die ingaat de dag na de dag van de ontvangst van het positieve oordeel over de macrodoelmatigheid.

Let wel: voor een geplande start van de opleiding dient rekening te worden gehouden met de behandeltermijn van NVAO en met de tijd nodig voor behandeling door de Vlaamse Regering. De deadline voor het NVAO-besluit, zoals vermeld in de Codex, is uiterlijk 15 april voor aanvragen die werden ingediend uiterlijk op 30 november van het voorafgaande kalenderjaar (en dus met de mogelijkheid om te starten in september). En uiterlijk op 30 oktober voor aanvragen die uiterlijk op 31 mei van hetzelfde kalenderjaar werden ingediend (en dus geen mogelijkheid om te starten in september). Na besluitvorming door NVAO moet nog één maand worden gerekend voor de erkenning door de Vlaamse Regering.

Als richtlijn geven we graag het volgende mee:

  • Indienronde 30 november: aanvragen ingediend na augustus bieden geen garantie op het ontvangen van een erkenningsbesluit tegen februari (van het volgende kalenderjaar). We raden aan om de indiendatum in overleg met NVAO af te stemmen.
  • Indienronde 31 mei: aanvragen ingediend na februari bieden geen garantie op het ontvangen van een erkenningsbesluit tegen september (van hetzelfde kalenderjaar). We raden aan om de indiendatum in overleg met NVAO af te stemmen.

 

INDIENRONDE

Erkenningsbesluit

 tegen februari '20

Geen erkenningsbesluit meer

 tegen februari '20

30 november 2019

indiening t.e.m. 31 augustus

indiening vanaf 1 september

     
 

Erkenningsbesluit

 tegen september '20

Geen erkenningsbesluit meer

 tegen september '20

31 mei 2020

indiening t.e.m. 28 februari

indiening vanaf 1 maart

Was dit antwoord nuttig?

Kan een graduaatsopleiding starten bij aanvang van het 2e semester (februari)?

Volgens de hierboven geschetste timing kan een indiening op 31 mei (zelfs t.e.m. 31 augustus) leiden tot een erkende opleiding die in februari (van het volgende kalenderjaar) van start gaat. Naast het doorlopen van de TNO, de besluitvorming door NVAO en het Besluit van de Vlaamse Regering tot erkenning van de betrokken opleiding, dient daarbij ook rekening te worden gehouden met het Besluit van de Vlaamse Regering (BVR) met publicatie van erkende opleidingen.

Jaarlijks wordt in een BVR een overzicht gegeven met het theoretisch aanbod van de erkende opleidingen in Vlaanderen. Als na de publicatie van de erkende opleidingen nog een erkenningsbesluit wordt genomen, dan zal dit in de eerstvolgende publicatie van de lijst met erkende opleidingen worden aangevuld. De erkenning van de opleiding is geldig vanaf de datum van ondertekening van het erkenningsbesluit.

De Codex bepaalt dat in het erkenningsbesluit staat vanaf welk academiejaar de opleiding kan worden aangeboden. Aangezien een erkenningsbesluit niet retroactief kan ingaan vanaf een academiejaar dat al van start ging, ligt een start in een academiejaar dat al gestart is momenteel dus moeilijk. Dit onderwerp ligt voor ter bespreking bij het departement en het kabinet.

Was dit antwoord nuttig?

Is het mogelijk om de aanvraag voor TNO-omvorming bij de 2e indiening in te trekken?

Voor de omvorming geactualiseerde graduaatsopleidingen:

Na een negatief TNO-besluit bij een omvorming, kan de hogeschool nog maximaal 1 academiejaar de om te vormen opleiding aanbieden en hiervoor studenten inschrijven. De hogeschool kan voor deze opleidingen nog een keer een aanvraag voor een toets nieuwe opleiding indienen. Er is dus sprake van een 1e aanvraag en een 2e aanvraag waarbij telkens een herindiening na intrekken van de (1e of 2e) indiening mogelijk is. Het instellingsbestuur kan de aanvraag voor de toets nieuwe opleiding intrekken uiterlijk binnen een termijn van 20 kalenderdagen, die ingaat de dag na de ontvangst van het ontwerp. Het is niet mogelijk om een aanvraag bij de herindieningen in te trekken.

Voor de nieuwe (graduaats)opleidingen:

Het instellingsbestuur kan binnen een vervaltermijn van 15 kalenderdagen, vanaf de dag na de dag van de ontvangst van het ontwerp van toetsingsbesluit en het onderliggende beoordelingsrapport de aanvraag intrekken.

Bij herindieningen en tweede indiening zal de commissie niet voortbouwen op het oude dossier. Deze indieningen worden gezien als een nieuwe aanvraag. De procescoördinator bewaakt de consistentie met de eerdere positieve oordelen en waar mogelijk blijft de voorzitter hetzelfde.

 

Was dit antwoord nuttig?

Kunnen aanvragen voor TNO-omvorming van bestaande hbo5-opleidingen die niet geactualiseerd werden nu nog worden ingediend?

Neen, dit is niet meer mogelijk. De omvorming van bestaande hbo5-opleidingen werd afgerond op 31 augustus 2019. Als nieuwe graduaatsopleiding voor de betrokken instelling en na een positief oordeel macrodoelmatigheid is een aanvraag bij NVAO wel mogelijk.

Was dit antwoord nuttig?

Is het een vrije keuze of is het verplicht om na een negatief besluit een 2e aanvraag voor TNO-omvorming in te dienen?

Een instelling kan na een 1e aanvraag met negatief toetsingsbesluit voor een identieke opleiding nog een keer een (2e) aanvraag voor een toets nieuwe opleiding indienen. Dit is geen verplichting. Bij het niet indienen van een 2e aanvraag blijft het negatieve toetsingsbesluit geldig.

Was dit antwoord nuttig?

Wat is de termijn waarbinnen een instelling een 2e aanvraag voor TNO-omvorming kan doen?

De termijn waarbinnen een 2e aanvraag voor TNO-omvorming kan worden ingediend is op zich niet bepaald. Na een negatief besluit kan een instellingsbestuur nog maximaal één academiejaar de om te vormen hbo5-opleiding aanbieden en hiervoor studenten inschrijven. Het is de verantwoordelijkheid van de instelling om een positief besluit te hebben vóór dit academiejaar is afgelopen. Als het besluit over de toets nieuwe opleiding bij de 2e aanvraag opnieuw negatief is, bouwt de instelling de opleiding af of zet ze die stop. Het instellingsbestuur garandeert de voorzieningen die nodig zijn om de ingeschreven studenten hun opleiding te kunnen laten voltooien.

Was dit antwoord nuttig?

Wat met het indienen van aanvragen voor nieuwe graduaatsopleidingen die nog niet worden ingericht in Vlaanderen?

Als de Vlaamse Regering beslist dat er geen bestaande hbo5-opleiding verwant is met een beroepskwalificatie waarvoor een onderwijskwalificatie wordt ontwikkeld, wordt de graduaatsopleiding die leidt tot de onderwijskwalificatie, als een nieuwe opleiding beschouwd.

Een aanvraag voor deze nieuwe graduaatsopleiding kan pas worden ingediend nadat de Vlaamse Regering tot het ontwikkelen van een graduaatsopleiding die leidt tot deze onderwijskwalificatie heeft besloten. De betrokken opleiding(en) dient de macrodoelmatigheidstoets met positief gevolg te ondergaan. Bij het indienen van de aanvraag zijn daarbij ook de onderwijskwalificatie en de domeinspecifieke leerresultaten nodig.

Was dit antwoord nuttig?

Wat met het indienen van aanvragen voor graduaatsopleidingen die al in een of meerdere Vlaamse hogescholen worden ingericht?

Er is een verwantschap met een bestaande opleiding van het hoger beroepsonderwijs, maar de betrokken hogeschool heeft geen onderwijsbevoegdheid voor deze opleiding. Deze aanvragen zullen op dezelfde manier worden behandeld als de nieuwe graduaatsopleidingen die nog niet worden ingericht in Vlaanderen (zie hierboven).

Deze aanvraag kan op zijn vroegst worden ingediend in het kalenderjaar dat volgt op de erkenning van de betreffende opleiding bij de andere instelling(en). De betrokken opleiding dient daarvoor de macrodoelmatigheidstoets met positief gevolg te ondergaan. De onderwijskwalificatie en de domeinspecifieke leerresultaten zijn voor deze bestaande opleidingen al beschikbaar.

Was dit antwoord nuttig?

Welk beoordelingskader is van toepassing?

Sinds 1 september 2019 is het nieuwe kwaliteitszorgstelsel 2019-2025 van toepassing en daarmee ook het beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie (=beoordelingskader). In verband met het indienen van TNO’s voor de graduaatsopleidingen (omvorming geactualiseerde graduaatsopleidingen en nieuwe graduaatsopleidingen) gelden volgende bepalingen.

Voor de omvorming van geactualiseerde graduaatsopleidingen geldt het beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie. Gezien veel instellingen al met de opmaak van de omvormingsdossiers van geactualiseerde graduaatsopleidingen aan de slag zijn wil NVAO met een faciliterende aanpak de vlotte overgang tussen het ‘oude’ toetsingskader en het ‘nieuwe’ beoordelingskader mogelijk maken. Hieronder worden een aantal elementen verduidelijkt om de concrete uitvoering aan de kant van de instellingen in continuïteit met de eerdere TNO-omvorming van bestaande hbo5-opleidingen te laten verlopen.

Aanvragen voor nieuwe graduaatsopleidingen vallen eveneens onder het beoordelingskader toets nieuwe opleiding op maat van de eigen regie.

Bij omvorming bestaande hbo5-opleidingen:

Vóór 1 september 2019 opgestarte aanvragen voor de omvorming van bestaande hbo-opleidingen, alsook herindieningen en 2e indieningen na een eerder negatief besluit voor deze aanvragen vallen onder het ‘oude’ kader toets nieuwe hbo5-opleiding omvorming (= toetsingskader).

 

 

 

Was dit antwoord nuttig?

Wat zijn de ‘faciliterende’ maatregelen bij overgang van toetsingskader naar het beoordelingskader TNO op maat v/d eigen regie?

Het beoordelingskader biedt veel ruimte en we willen de instellingen zoveel mogelijk de kans geven om graduaatsopleidingen volgens het gekende stramien van het ‘oude’ toetsingskader te blijven werken.

Kwaliteitswaarborgen

Het beoordelingskader bevat geen generieke kwaliteitswaarborgen meer, maar de instellingen zijn vrij zijn om bij de opmaak van het informatiedossier de vier generieke kwaliteitswaarborgen te blijven volgen in lijn met de eigen regie.

Stakeholders

In het informatiedossier is er aandacht voor de wijze waarop interne en externe stakeholders, externe en onafhankelijke peers en experten betrokken (zullen) zijn bij (de totstandkoming van) de opleiding.

Gesprekspartners

Een toelichtend gesprek wordt georganiseerd waarin de commissie zich, aan de hand van de waarderende aanpak, verder verdiept in de context van de opleiding om tot een oordeel te komen over de potentiële kwaliteit van de opleiding. De commissie kan hiervoor gesprekspartners met een verschillende achtergrond uitnodigen. Het beoordelingskader verplicht dat daar altijd een student bij is. NVAO wil dat ruim interpreteren: dit kan een cursist uit de om te vormen opleiding zijn, of een student uit een (verwante) graduaats- of bacheloropleiding van de betrokken instelling. Daarnaast is ook steeds iemand uit het werkveld erbij en iemand die het instellingsbestuur vertegenwoordigt (vb. contactpersoon graduaatsopleidingen).

Locatie van het toelichtend gesprek

De locatie van het toelichtend gesprek is bespreekbaar met de instelling en mag, maar moet niet langer opleidingsonafhankelijk zijn. De focus blijft -althans voor de omvorming van geactualiseerde graduaatsopleidingen- een ‘gesprek’, eerder dan een ‘bezoek’.

Verplichte bijlagen bij het informatiedossier

De verifieerbare feiten nr. 2 en nr. 5 die als verplichte bijlagen worden opgenomen in het informatiedossier vragen wat extra aandacht.

  • Nieuw is de vermelding van overeenkomstige opleiding(en) in het Vlaamse hoger onderwijs of, als die niet bestaan, de overeenkomstige opleidingsnaam in de buurlanden. Hier worden ook de opleidingen die verwant zijn en de bacheloropleidingen die aansluitend zijn vermeld. In het geval van een omvorming wordt hier dus verwezen naar de vroegere, uitdovende opleiding en de geactualiseerde opleiding;
  • Wat de beschrijving van het personeel betreft zijn geen cv’s van alle personeelsleden nodig. Het gaat erom de commissie inzicht te geven in de profielen van al aanwezig of nog aan te trekken personeel met daarbij de voorziene VTE’s.
Was dit antwoord nuttig?

Wat zijn de kosten voor de aanvrager verbonden aan de beoordeling van een graduaatsopleiding?

De beoordeling van een omvorming van een geactualiseerde graduaatsopleiding is kosteloos voor de aanvragende instelling.

De beoordelingen van nieuwe graduaatsopleidingen vallen onder de reguliere tariefregeling zoals opgenomen in het ministerieel besluit van 27 augustus 2019. De kostprijs voor een toets nieuwe opleiding bedraagt 10.000 euro. Na ontvankelijkheidscheck van het aanvraagdossier krijgt de instelling een verzoek tot betaling van NVAO.

Was dit antwoord nuttig?

Wat is de duur van de erkenning als nieuwe opleiding van een geactualiseerde graduaatsopleiding met positief besluit TNO?

Een positief besluit over de aanvraag van een graduaatsopleiding leidt tot een erkenning als nieuwe opleiding voor een periode van vijf academiejaren te rekenen vanaf het academiejaar waarin de opleiding in kwestie voor het eerst wordt ingericht.

Een positief besluit over de aanvraag van een graduaatsopleiding vervalt automatisch als het instellingsbestuur de opleiding niet start in het derde academiejaar dat volgt op de bekendmaking aan het instellingsbestuur.

De geldigheidsduur van een positief besluit over de aanvraag van een opleiding kan worden verlengd ter vrijwaring van de gelijktijdige en geclusterde organisatie van externe beoordelingen. De totale duur van de erkenning als nieuwe opleiding kan nooit meer dan acht academiejaren zijn.

Was dit antwoord nuttig?

Aanvraag indienen

De aanvraag gebeurt via het digitaal aanvraagformulier hieronder.

Sleep uw bestanden in dit veld om ze toe te voegen of gebruik de knop hieronder

    Gerelateerd nieuws

    download

    Graduaatsopleidingen bewijzen hun kwaliteit en krijgen groen licht NVAO
    02/11/2018

    Twaalf graduaatsopleidingen aan de hogescholen krijgen groen licht van de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Vanaf het academiejaar 2019-2020 wordt deze extra toegangspoort tot de hogescholen actief. Zo krijgen nog meer jongeren de kans door te stromen naar het hoger onderwijs. Voor het eerst zijn cursisten uit CVO’s bij de beoordeling betrokken. Deze positieve beoordelingen sluiten een eerste aanvraagronde af en worden nu ter bekrachtiging voorgelegd aan de Vlaamse Regering.

    Lees meer

    Gerelateerde publicaties

    shutterstock_1175326678

    Overzichtsrapport graduaatsopleidingen in Vlaanderen

    september 2019
    Lees meer

    Bezwaar/beroep indienen

    Het is mogelijk om bezwaar/beroep in te dienen tegen een besluit van de NVAO. Enkel belanghebbenden kunnen dit proces starten. 

    Meer info